Doktor Mûsıkî

İlk çağlarda insanlar tarafından birbirleriyle iletişim kurabilmek için kullanılan müzik, zamanla daha farklı görevler edinerek günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir. O kadar ki, ilkel insanlar müziğin ritim duygusu üzerindeki tesirini kullanarak topluluk halinde yapılan gündelik işlerinde kullanmışlardır. Daha sonra bazı topluluklar tabiat olaylarından korkup, Yaratıcı’ya müzik ve dans eşliğinde farklı tapınma yolları geliştirmişler ve bu şekilde felaketlerden korunduklarını düşünmüşlerdir.

Türkler için ise “müzik” bundan çok daha fazlasını ifade eder. Çin kaynaklarından öğrendiklerimize göre, Çin Seddi’ni aşan Türk süvarilerinin ellerinde davula benzer çalgı aletleri bile görülmüştür. Yine eski bir Çin seyyahından öğrenildiğine göre, Türkler seyahate çıkarken sazlarını da beraberlerinde götürecek kadar mûsıkîye düşkündür. Öyleyse tabir yerindeyse diyebiliriz ki, at üzerindeyken bile müzikten ayrı kalamayan bir ecdadın torunlarıyız. Bugün (belki de yeterince sahiplenmediğimiz için) Türk müziğinin Bizans, Arap, Acem ve hatta Yunan müziklerinden türediğini iddia edenler vardır. Oysa araştırmalar göstermiştir ki; gerek bu kültürlerin müzikleriyle bizim müziğimizin yapısı, gerek ulaşılan eski kaynaklar, gerekse oluşturulmuş olan klasik eserlerimizin zenginliğinin diğer müzik kültürleriyle ölçülemeyecek derecede zengin olması nedeniyle böyle bir iddia söz konusu bile olamaz.

Türklerin mûsıkîye düşkün olduğundan söz ettik. Bunun başlıca nedenlerinden biri de eski çağlardan beri mûsıkînin tedavi amaçlı kullanılmış olmasıdır. Yüksek tansiyondan kronik ağrılara, depresyondan kansere, migrenden uyuşturucu madde bağımlılığına kadar birçok hastalığın tedavisinde müzik kullanılagelmiştir. Müzikle terapinin eski çağlardan beri uygulanıyor olmasının yanı sıra, Selçuklu ve özellikle Osmanlı döneminde zirve dönemine ulaşmıştır. Sultan II. Bayezid’in akıl hastaları için su sesi ve müzikle tedavi emri verdiği bugün ulaşabildiğimiz bilgiler arasındadır. Evliya Çelebi de seyahatnamesinde bu konuya yer vermiştir. Hastaların müzikle nasıl tedavi edildiklerini, hangi makamın hangi rahatsızlığa iyi geldiğini bundan neredeyse dört yüzyıl öncesinde eserinde yazmıştır.

1977 yılında Amerika’da müzikle tedavi bir bilim dalı olarak kabul edilmiştir. Araştırmalar göstermiştir ki, müzik, psikiyatrik hastalıkların oluşumunda rol oynayan serotonin, norepinefrin, dopamin, melatonin, kortizol, adrenalin, testosteron gibi bazı hormonlara ve kan basıncı, solunum ritmi, solunum kalitesi, nabız sayısına olumlu yönde etki etmektedir. Viyana’daki Meidling Rehabilitasyon Merkezi’nde komada olan hastalar üzerinde Türk müziği dinleterek tedavi yöntemi uygulanmıştır. Ortalama 40 dakika süren terapiler sonucu, hastaların beynindeki alfa ve teta dalgalarında değişmeler kaydedilmiş ve bu yöntemle birçok hasta komadan çıkmıştır.

Müzik diğer tedavilerin aksine, gebelerde veya emzirenlerde yan etkisi olan, doz aşımında toksik etkilere neden olan ya da çocukların tadı kötü diye kaçacağı bir şifa kaynağı değildir. Oldukça pratik ve bir o kadar da etkilidir. Günümüz Türkiyesi’nde ise atalarımızın yüzyıllardan beri kullandığı bu tedavi yöntemi göz ardı ediliyor ne yazık ki. Araştırabildiğim kadarıyla Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nden sonra, 2007 yılında bu yöntem Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde de kullanılmış. Hastalar üzerinde yapılan anket ve tahlillere göre, ağrı şiddetlerinde azalma ve hormon değerlerinde olumlu değişmeler olduğu görülmüş. Diğer tedavilerle birlikte kullanılırsa çok daha etkili bir tedavi olacağı da yapılan araştırmalarla anlaşılmıştır.

Türk müziğinde 500’e yakın makam vardır. Bunlardan 40’ı şu ana kadar müzikle terapi literatüründe adlandırılmıştır. Bunlardan bir kısmını araştırdım ve ilgimi çeken birkaç makamı, tedavisinde kullanıldıkları hastalıkları ve gün içerisinde daha etkili oldukları zaman dilimlerini sizlerle paylaşarak yazımı bitirmek istiyorum. Gün içerisinde birçok kez müzik, video vb paylaşımlarına ulaşmak için kullandığımız websitelerini kullanarak, aşağıda bahsettiğim makamlarda icra edilmiş olan eserlere (özellikle neyzen Niyazi Sayın hoca tarafından olanları nacizane tavsiye ederim) ulaşabilirsiniz.

  • Rast makamı: Farsça kelime anlamı “doğru, sağ, gerçek”tir. Kemik ve beyne etkilidir. Fazla uyumayı engeller. Nabzın yükselmesine yardımcı olur. Özellikle çocuk bünyesinde nem hakim olduğu için bu nedenle oluşan dengesizlikleri düzeltir. Akıl hastalıklarına iyidir. Sefa ve neşe hissi verir. Güneş iki mızrak boyundayken etkili olduğu kaynaklarda belirtilmiştir.
  • Hicaz makamı: Kemiklere, beyne, çocuk hastalıklarına tedavi edici etkisi vardır. Üro-genital sisteme ve böbreklere etki gücü fazladır. Alçakgönüllülük duygusu verir. Düşük nabız atımını yükseltir, göğüs bölgesine de etkisi vardır. Özellikle akşamüstü vakitlerinde etkilidir.
  • Uşşak makamı: Kelime anlamıyla “aşıklar” manasına gelir. Kalp, ayak rahatsızlıklarına faydalıdır. Gülme, sevinç, kuvvet ve kahramanlık duyguları verir. Uyku ve istirahat için faydalıdır. Gülme hissi verir. Öğle vaktinde etkili olduğu kaydedilmiştir.
  • Neva makamı: Göğsün sağ tarafına, böbreklere, omurilik, kalça ve uyluk bölgelerine etkisi varır. Üzüntüyü giderir, lezzet ve ferahlık verir. “Gönül okşayan makam” adı da verilir. Ergenlik dönemindeki kız çocuklarının kadın hastalıklarına tedavi etkisi vardır. Akşam vakti etkilidir.
  • Hüseyni makamı: “Küçük sevgili” manasına gelir. Güzellik, iyilik, sessizlik, rahatlık verir. Sükunet ve rahatlık verir. Karaciğer ve kalbin iltihabını alır. Mide hararetini giderici özelliği vardır. Ateşli nöbetlerin giderilmesinde faydalıdır. Sol omuza etkilidir. Sıtma hastalığına iyidir. Özellikle sabah vakti etkili olduğu belirlenmiştir.
  • Isfahan makamı: Ateşli hastalıklardan vücudu koruyucu özelliği vardır. Ense, boyun, omuzlar ve sol dirsek için etkilidir. Güven hissi, uyum sağlama, hareket yeteneği, zihin açıklığı, gönül yenileme, düzgünlük verme, zekayı açma ve hatıraları tazeleme özelliği vardır. Gün batarken etkisi daha fazladır.
  • Nihavend makamı: Kelime anlamı “güzel yazma”, “güzel söyleme”dir. Kan dolaşımı, karın bölgesi, kalça, uyluk ve bacak bölgelerine etkilidir. Kulunç, bel ağrısı ve tansiyon rahatsızlıklarına faydalıdır.
  • Irak makamı: Kuşluk ve ikindi vakti etkilidir. Menenjit, beyin ve akıl hastalıklarına faydalıdır. Omuz, kol ve ellere etkilidir. Başın üst tarafına etkisi belirtilmektedir. Lezzet verir, düşünme ve kavrama konusunda etkilidir. Korku gidericidir, saldırganlığı önleyici ve nevrotik hastaları tedavi edici etkisi vardır.
  • Acemaşiran makamı: Kemiklere ve beyne etkilidir. Yaratıcılık duygusu ve ilham verir. Durgun düşünce ve duyguları canlandırır. Doğumu kolaylaştırır. Anne karnındaki çocuğun yanlış duruşlarının düzelmesine yardım eder. Ağrı giderici ve spazm çözücü etkisi vardır.
  • Segah makamı: Şişmanlık, uykusuzluk, yüksek nabız, kalp, ciğer ve kas rahatsızlıklarına faydalıdır. Beyin nöronlarına etkisi vardır. Mistik duygular oluşturur.
  • Zirefkend makamı: Sırt, mafsal ağrılarına ve kulunca faydalıdır. Beyinle ilgili ağız çarpılmasına, kalp, ciğer göğüs, kalça ve sağ omuza etkilidir.Farsça “yatak, döşek” manalarına gelir. Bu nedenle de uyku vakti etkilidir.
  • Pentatonik melodiler: Kendine güven ve kararlılık verir. Rahatlık sağlar. Çocuklara 9-10 yaşına kadar sadece pentatonik melodiler dinletilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar:

1)      Türk Mûsıkîsi Nazariyatı ve Usulleri, İsmail Hakkı Özkan, Ötüken Yayınları, 10. Basım

2)      Türklerde Müzikle Tedavi, Yard. Doç. Dr. Pınar Somakcı,Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı : 15 Yıl : 2003/2 (131-140 s.)

3)      http://www.turkishairlines.com/tr-tr/skylife/2010/kasim/makaleler/turk-muzigi-ile-tedavi.aspx

4)      http://iksir.wordpress.com/osmanlida-muzikle-tedavi/

5)      http://www.manyetikdunyamiz.com/muzikle_tedavi.htm

6)      http://ruhumdaninciler.blogcu.com/turk-muzigi-ile-tedavi-yontemleri/3814535

7)      http://www.neiyigelir.net/hangi-muzik-hangi-derda-deva-muzikle-tedavi-nedir.htm

fotoğraf : 3.bp.blogspot.com

Doktor Mûsıkî” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s