Yükselen Ekonominin Mimarları Tacir ve İhracatçılar

Günümüz globalleşen dünyası ile birlikte ticaret kavramı da, tacir kavramı da eskiden olduğu konjonktürün dışına çıkmıştır. Eskiden çok zor olarak görülen ticaret, artık sürekli olarak değişen ve gelişen teknolojinin de yardımıyla kolay bir hal almış ve ticaret kavramını “uluslar arası” kelimesinden ayrı görmek neredeyse imkânsız bir hal almaya başlamıştır. Artık Türkiye de dış borç sıkıntısından kurtulup dünyaya açılmaya başlamış, cari açığı minimuma indirgeme politikalarıyla birlikte işadamlarına büyük olanaklar sağlanmıştır. Kurumsal firmalarımız her geçen gün ciro ve karlarını artırırken, bir dünya markası olma yolundaki hedeflerini de yavaş yavaş gerçekleştirmektedirler. Son yıllarda ihracatta olan gözle görülür şekildeki artış, hem devletin, hem de ülkemizdeki ihracatçı ve tacirlerin azim ve isteklerini gözler önüne sermektedir.

İhracatçı tacirlerin hayatımızda büyük bir etken oluşturduğu muhakkaktır. Çünkü şu an bile kullanmakta olduğumuz cep telefonu, bilgisayar, tekstil ürünleri ve daha birçok ürün ya yurt dışından ithal edilmektedir, ya bizim tarafımızdan diğer ülkelere ihraç edilmektedir. Peki günümüz modern dünyasının mimarları olan tacirleri, bu sıfatı kazanırken ne gibi şartlar ve yükümlülükler beklemektedir?

Türk Ticaret Kanunu’na göre ‘ticari işletme’; iktisadi faaliyetlerini devamlı ve bağımsız bir şekilde yürüten ve esnaf işletmeleri için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedefleyen işletmedir. Yine aynı kanuna göre, bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi nam ve hesabına işleten kişiye ‘tacir’ denilmektedir. Bir kişinin tacir olması için bazı şartları taşıması gerekmektedir. Bunlar; bir ticari işletmenin var olması, ticari işletmenin işletilmesi ve bu ticari işletmenin kısmen dahi olsa kendi adına işletilmesi olarak sıralanabilir.

Türk Ticaret Kanunu’na göre tacirin 2 çeşit sorumluluğu vardır. Bunlar birinci ve ikinci derece olmak üzere ikiye ayrılır. Birinci derece sorumluluklar;

  • İflasa tabi olmak,
  • Ticaret ünvanı seçmek ve kullanmak,
  • Ticaret siciline kayıt olmak,
  • Ticaret defterleri tutmak.

İkinci derece sorumluluklar ise;

  • Basiretli bir iş adamı gibi hareket etmek,
  • İhbar ve ihtarlara belirli şekillerde uymak,
  • Fatura ve makbuz verme mecburiyeti
  • Her çeşit borçlarının ticari sayılması
  • Ücret , faiz ve cezanın indirilmesini isteyememek

Tacirlerin genel sorumluluk ve hakları dışında çeşitli kamu kurumlarına karşı yükümlülükleri bulunmaktadır.Bunları dört kısma ayırabiliriz;

Maliyeye Karşı Yükümlülükler

  • İşe başlama bildirimi,
  • İşi bırakma bildirimi
  • İş ve konu değişikliği bildirimi,
  • Defter tutma yükümlülüğü,
  • Beyanname verme yükümlülüğü
  • Vergi levhası asma yükümlülüğü,
  • Ödeme kaydedici cihaz kullanma yükümlülüğü,
  • Vergi karnesi alma yükümlülüğü,
  • Katma değer vergisi yükümlülüğü,
  • Stopaj yükümlülüğü,

Sosyal Sigortalar Kurumuna Karşı Yükümlülükler

  • İş yeri bildirgesi
  • Sigortalı işe giriş bildirgesi
  • Aylık sigorta prim bildirgesi
  • Dört aylık sigorta prim bildirgesi

Bağ-Kur’a Karşı Yükümlülükler

  • Bağ-Kur giriş bildirgesi
  • Bağ-Kur basamak seçimi
  • Basamak yükseltmek.

Diğer Kurum ve Kuruluşlara Karşı Yükümlülükler

Belediyelere Karşı Yükümlülükler: İlan ve Reklam Vergisi, Eğlence Vergisi, Haberleşme Vergisi, Elektrik ve Doğal Gaz Tüketim Vergisi ve tatil günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcı adı altında vergi alınmaktadır.
Ticaret Siciline Karşı Yükümlülükler: Tacirler ticaret siciline kayıt olmak zorundadırlar.
Meslek Kuruluşlarına Karşı Yükümlülükler: Doktorlar tabipler odasına, avukatlar baroya, esnaf ve sanatkârlar esnaf derneklerine kaydolmak zorundadırlar.

Bir kişinin tacir olabilmesi için gerekli şartlar ve kurallar bunlardır. Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını veyahut müsteşarlıkça ihracat olarak kabul edilecek sair çıkış ve işlemleri ise ihracat olarak adlandırılmaktadır. Peki, ihracatçı nasıl olunur?

İhracat işlemini gerçekleştirenler ihracatçı olarak nitelendirilmektedirler. İhracatçı olmak ise çok zor değildir. Tacir olmaya nazaran ihracatçı olmak için herhangi bir belge veya izin sertifikası sahibi olmak gerekmemektedir. İhraç edilecek ürünle ilgili ihracatçı birliğine (İhraç edeceği ürüne göre, Türkiye’de 22 madde birliği bazında örgütlenmiş 58 ihracatçı birliğinden birine üye olduğunda ihracatçı niteliği kazanmış olur ve ihracat yapabilir.) üye olmaları gerekmektedir.

Bu çerçevede ihracat yapmak için İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’ne üye olmak isteyenlerden, Ticaret Sicil Gazetesi ve tek vergi numarası sahibi olduğunu tevsik eden belgeler ve noterden tasdikli imza sirküleri istenmektedir. Üyelik işlemini gerçekleştirenler İhracat Yönetmeliği ve Uygulama Tebliğleri’ne uygun olarak ihracatlarını gerçekleştirmektedir.

Gürkan MUGANLI

MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ

Uluslararası Ticaret ve Lojistik Kulübü

Yönetim Kurulu Başkanı

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s