Bir Kitapseverin Edebiyat Notları

Edebiyat nedir?

Kitap sevmek bir tutkudur. Ardından at koşuyor gibi olursun bazen. Her şeyi okumak, hepsini sindirebilmek ve daha çok okumak istersin.

Suyun ve kitapların yanındaysa huzurlusundur. (İki yaşamsal ihtiyaç benim için.)

Peki, hangi kitapları okumalı? Klasikler mi, post modern edebiyat mı? Bu sorunun cevabı çok zor zira hepsinin ayrı tadı, ayrı işleyişi var insan ruhu üzerinde.

Tsundoku var bir de. Kitap toplama, biriktirme ama okumama. Bu da ayrı bir kültür olsa gerek.

Ya da önce edebiyatın kendisini mi okumalı; edebiyat kuramlarını, neyin edebiyat olup olmadığını? Örneğin Emir Özdemir’in Eleştirel Okuma kitabını, örneğin Terry Eagleton’ın Edebiyat Nasıl Okunur? kitabını.

Yakın çevremde gözlemlediğim kadarıyla klasikleri severiz de eski Türk edebiyatı yazarlarını küçümseriz biraz. Oysa Kuyruklu Yıldız Altında İzdivaç diye bir eseri vardır Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın, değme  kişisel gelişim kitaplarına taş çıkarır.

Eski edebiyatın dili ağır gelir bize. Oysa okumak aynı zamanda araştırmak ve yeniden yeniden okumak, incelemek demek. Bu bağlamda bize edebiyatımızı tanıtıcı yazarlarımız da mevcut. Örneğin Berna Moran Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış serisi.

Kitap okuma alışkanlığı:

Kendimize şu kadar kitap okumalıyım, diye bir hedef koyabiliriz tabii ama çok kitap okudum deyip popüler, hiçbir tutarlı dayanağı olmayan bazı kişisel gelişim kitaplarını ardı ardına sıralamak bana bilinçsiz okuma gibi geliyor. Diyeceksiniz ki, okuyalım da ne okuyorsak okuyalım. Evet, okumanın yaygınlaşmasını ben de isterim. Ama bizi eleştirel düşünmeye itecek kitapları tercih etmemiz gerektiğini düşünüyorum.

Ülkemizde okumayı teşvik edici platformlar mevcut. Onlardan bir tanesi olan Okuma Kültürünü Yaygınlaştırma Platformu (OKUYAY )’nu tanıtmak isterim size. Türkiye Sosyal Girişimcilik Ağı (TSGA)[1] sayesinde öğrendiğim bu platformun hedef kitlesi çocuklardan yetişkinlere dek uzanıyor.

“Okuyan bir toplum için herkesin elini taşına altına sokması gerektiği bilinciyle Türkiye’de kitaba ve okumaya dair her şeyin parçası olmaya çalışan ve bunun için hem profesyonel alanda, hem de toplum için pek çok etkinlik yapan Türkiye Yayıncılar Birliği’nin yeni projesi”dir.[2] Projenin web sitesinde ve sosyal medya hesaplarında çeşitli okuma önerileri, okuma çeşitleri, okumayı teşvik edici ipuçları mevcut.

Bir de gözlemlediğim, pandemi dolayısıyla birçok kitap kulübü kurulduğu. Hemen hemen edebiyatla ilgili tüm web sitelerinde kitap kulübü var. Bunlar ayda bir seçtikleri bir kitap üzerinden online buluşarak fikirlerini paylaşıyorlar. Meraklılar için Medium Türkiye’nin[3] böyle bir oluşumu var bildiğim.

Post modern edebiyat bize deneysellik özgürlüğünü getirdi, diyebiliriz. Artık çok sayıda şair, çok sayıda roman yazarımız var; hatta sadece yeni çıkanları bize tanıtan yayınevlerimiz var. Bunlar çok güzel gelişmeler bence. En güzeli de Bekir Ağırdır’ın aktardığı gibi birçok ülkede olan sosyal medya okuryazarlığı arttıkça okumanın azalması Türkiye için söz konusu değil.[4]  Yine başka bir araştırmaya göre Türkiye’de okumaya ayrılan günlük zaman 11 dakika. Tokyo ise 53 dakika ile birinci sırada.[5]

Bir de sahafların durumu var. Bence her gelişmiş ülkede bir sahaf kültürünün olması gerekir. Kitap değiş tokuşu yapabilmek… İkinci el, daha ucuza çok sayıda kitap okuyabilmek.

Kitaplar ve edebiyat:

9 Ağustos Kitapseverler Günü gibi günleri yaygınlaştırabilirsek, Brezilya gibi metro biletleri yerine kitap kullanırsak belki daha çok okur yazar olabiliriz.[6]

Ayrıca, Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG)’nın düzenlediği gibi Yaşayan Kütüphane[7] gibi uygulamalar hem önyargıları aşmamızı, hem toplumsal eşitsizliklerin azaltılmasını sağlarken okuma kültürüne de gönderme yapıyor bence. Her insan bir kitaptır;  bence de her kitap da bir insandır.

*

REFERANSLAR

[1] https://www.sosyalgirisimcilikagi.org/?gclid=EAIaIQobChMIhrvegLf67AIV4wZ7Ch2AWgdBEAAYASAAEgIGzPD_BwE

[2] http://okuyayplatformu.com/en/homepage/

[3] https://medium.com/t%C3%BCrkiye

[4] https://www.youtube.com/watch?v=a_DhxHVEHBs

[5] http://www.yekon.org/public/yaratici-ekonomi-atolyesi-raporu.pdf

[6] https://onedio.com/haber/brezilya-okuma-oranini-artirmak-icin-bilet-yerine-gececek-kitaplar-basti-638852

[7] https://www.frigyahaber.com/eskisehir/tog-dan-yasayan-kutuphane-projesi-h5442.html

*

Konuk Yazar: Burçak Kubilay

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s