Sokrates’in Ölümü

  • Eserin Adı: Sokrates’in Ölümü
  • Sanatçı: Jacques-Louis David
  • Oluşturulma Dönemi: 1777 – 1787
  • Dönem: Neoklasisizm  
  • Sergilendiği yer: Metropolitan Museum of Art, New York City
  • Boyutlar: 129.5 cm × 196.2 cm

İlk olarak, Neoklasisizm Dönemi’ni açıklamakla başlamak istiyorum. Neoklasisizm kelimesi, terminolojik olarak bakarsak “yeni” anlamına gelen Yunanca “nèos” kelimesi ve “klasik” anlamına gelen Yunanca “klasikόs” kelimesinin birleşiminden oluşur. Neoklasisizm, büyük ölçüde Pompeii ve Herculaneum’un yeniden keşfi sırasında Johann Joachim Winckelmann’ın yazıları sayesinde, Roma’da doğmuştur ve kaynağını Antik Yunan ve Antik Roma’nın tarihinden ve genel kültüründen alır. Neoklasik boyama, düz çizgiler, pürüzsüz bir boya yüzeyi, ışık tasviri, minimum renk kullanımı ve formların net tanımıyla karakterize edilir. 18. yüzyılda ortaya çıkan Klasik Antik Çağ’a, yeni ve daha bilimsel yaklaşım, bu konuya daha da derin bir ilgiye sebep olmuştur.

Resmin detaylarına inecek olursak, öncelikle gözümüze ilk çarpan yerlere bakabiliriz.

Sokrates’in göğü işaret eden eli, onun tanrılara duyduğu derin saygıyı ve ölümüne karşı korkusuz duruşunu gösterir. Bakışları oldukça serttir.

Yumuşak dokulu, sarkan elbiseler dikkat çeker.

Bir el, Sokrates’e kadeh uzatır.

Daha detayına inersek, resim bize Sokrates’in kınama anını gösterir. Bunun sebebi ise ünlü Yunan filozof Sokrates, Yunan tanrılarını reddetmesi ve halk tarafından Sokrates’in gençleri başka inançlara itip, onları bozduğuna inanılmasıdır. Bunun için yargılandıktan sonra idama mahkum edilmiştir. Sokrates’in yataktaki konumu ve resimde tasvir edilen zincirler bize onun orada tutuklu bir mahkum olduğunu gösterir.

Yetmişli yaşlarında ölüm cezasına çarptırılmış olmasına rağmen, resme baktığımızda Sokrates kaslı, güçlü ve dinç olarak tasvir ediliyor. Bunun en önemli nedeni, ressamın akademik standartlara uygun, idealize edilmiş bir imaj yaratma çabasıdır. Yerde uyurken yatağın ucunda yas tutan kişi Sokrates’in öğrencisi Platon’dur. Sokrates’in öğrencisi olmasına rağmen, daha yaşlı resmedilmiştir. Platon’un kimliğini bize yansıtan şeylerden biri, yerde yanındaki parşömenler olabilir. Sokrates’e bir bardak “baldıran zehri” verilir. Sokrates cama uzanırken diğer eliyle bir jest yapar. Burada çevresindekilere ruhun sonsuzluğunu anlatmaktadır.

Sokrates’in, ölümden korkmama tavrı, güçlü duruşu ve dikkatsiz tavrı dikkat çekmektedir. Sokrates’in arkadaşı Kriton ise elini Sokrates’in dizine koymuş olarak resmedilmiştir. Kriton, Sokrates’i ölümden caydırmaya ve kaçmaya ikna etmeye çalışmaktadır.

Ölmesini istemeyen Kriton’un tüm çabaları boşunadır çünkü Sokrates kaçmayı düşünmemiştir bile. Ancak Sokrates’in bu tutumu onu bir kahraman yapar. Ölümden korkmayan ve ölüme karşı bile düşüncelerinden vazgeçmeyen kahramanca duruşu, düşüncenin gücünü gösterir.

Resimdeki çoğu insan üzüntülerini oldukça iyi yansıtmaktadır. O anda hepsi çok üzgündü ancak Sokrates bu tür üzüntü ifadelerini hoş bulmuyordu ve hatta çok fazla bağırıştan rahatsız olup bir arkadaşını odadan çıkarmıştı. Akrabalarının odada olmasını bile istemiyordu. Resimde duvarın yanındaki insanlar Sokrates’in akrabalarıdır.

Sokrates, ölüm cezasına çarptırılmasına rağmen kendini savunmaya devam etmiş ve hatta manevi yaşamı açıklamaya çalışmıştı. Ölüm anında bile arkadaşlarına üzülmenin gereksiz olduğunu söylemişti çünkü kaçmış olsaydı, yönetimin tüm iddialarını halkın gözünde haklı çıkarırdı. Bu da Sokrates’i ancak korkak ya da yalancı yapardı. Ama ne olursa olsun, Sokrates, düşüncelerinden vazgeçmedi ve gerçek olduklarını kanıtlamak istedi. Bu, filozofun milyonlar tarafından sevilip tanınmasının yolunu açtı ve bir kahraman olduğunu kanıtladı.

Görseller: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/436105

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s